• home »
  • nieuws »
  • copyright bij video- en filmproducties
 

hoe zit het met gebruiken van beschermd materiaal

... terug

internet als inspiratiebron is erg gemakkelijk. even met een zoekmachine op afbeeldingen zoeken voor een bepaald onderwerp; wikipedia bezoeken om meer te weten te komen over dat onderwerp en als klap op de vuurpijl op youtube aan de zoek naar een filmpje over het onderwerp.

daarna in i-tunes zoeken naar liedjes over dat onderwerp.. en dan..

voor je het je al dan niet helemaal hebt gerealiseerd, is je filmpje een hoopje plagiaat en gejat materiaal.

naast het feit dat er terecht steeds hogere straffen worden uitgedeeld voor het illegaal gebruiken van andermanswerk, zal het met straffen wel loslopen want de kans dat je gepakt wordt, is nog relatief klein.

maar met watermerken en andere opsporingstechnieken, gaat het er toch van komen dat rechthebbenden op een relatief simpele manier heel effectief kunnen gaan zoeken naar mensen die in strijd met hun rechten hebben gehandeld.

diefstal of creatieve vrijheid?

 

 

copyright 2008

ik kwam na een discussie met een vriend, over het al dan niet klakkeloos gebruik van een foto van hem, terecht bij het ministerie van economische zaken alwaar ik een handige uitgave vond met daarin een uiteenzetting van de consequenties van auteursrecht voor ondernemers.

omdat niet iedereen de moeite neemt om diep te graven; hieronder in het kort een paar punten aangestipt:

om maar eens te beginnen met wat het auteursrecht precies is volgens de wet:

'Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van
een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens
rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen,
behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.'

Artikel 1 Auteurswet 1912

naast de voorbeelden die het nieuws halen [illegale software, illegale DVD's, en filesharing] , hebben we ook te maken met positieve kanten van het copyright. zo is al het creatieve werk dat we maken ons intellectuele eigendom. wij hebben er tijd en energie ingestopt en nog belangrijker: het is ons creatieve proces geweest dat er toe heeft geleid dat er iets is gemaakt.

een paar termen:

  • maker: schepper van het werk [degene die de geestelijke prestatie heeft geleverd]
  • werk: datgene waar het recht op rust [o.a. boeken, films, muziek, programmatuur, schilderijen]
  • rechthebbende: degene die het recht heeft op het werk. veelal de maker, maar het auteursrecht kan worden overgedaan aan een derde [vaak de opdrachtgever]. als je hier mee te maken krijgt, zorg dan dat je alles goed zwart op wit hebt.
  • auteursrechten: het exclusieve recht om het werk te exploiteren. dit valt uiteen in openbaarmaking [aanbieden aan publiek] en verveelvoudiging [kopieeren, overschrijven etc].
  • persoonlijkheidsrechten: de rechten waarmee feitelijk vastblijft staan dat het werk is gemaakt door de maker. als het werk dan wordt gebruikt op een manier die schade berokkend aan de maker of die niet is te vereenzelvigen met het idee van de maker achter het werk, houdt de maker bijvoorbeeld [ook als hij zijn auteursrechten heeft overgedaan] recht op rectificatie of publicatie van zijn naam als maker.
  • portretrecht: degene die afgebeeld staat op bijvoorbeeld een foto die door de maker is genomen, is ook beschermd en wel door het zogenoemde portretrecht. je hebt zijn of haar toestemming nodig om de foto te kunnen publiceren. let er op dat in sommige omstandigheden [zoals kinderen] de ouders of een wettelijk toegewezen persoon [voogd] toestemming moeten geven in plaats van of beter gezegd naast de toestemming van degene van wie er een foto of opname wordt gemaakt.
  • privacyrecht: een mens heeft recht op privacy, wat inhoudt dat je niet zomaar overal en iedereen onder wat voor omstandigheid dan ook mag vastleggen. dat geldt voor persoonsgegevens en ook voor prive-omstandigheden zoals huiselijke kring en dergelijke. dit levert ook een aantal beperkingen op bij het koppelen van gegevens aan afbeeldingen. dit alles geldt in strengere mate voor kinderen. als voorbeeld kan genoemd worden dat een winkelketen de klant er al bij de deur op moet wijzen dat er opnames worden gemaakt in verband met bijvoorbeeld de veiligheid en diefstalbeperking.
  • naburig recht: het recht dat een vertaler, bewerker danwel uitvoerder heeft op de door hem specifiek op het werk toegpaste inspanning. dit kanonder andere de vertaling, bewerking of uitvoering van een bepaald werk zijn.

handige feitjes:

  • de duur van een copyright is niet oneindig. overwegend is de stelregel dat het auteursrecht 70 jaar na het overlijden van de maker komt te vervallen. ligt het auteursrecht door overdracht bij een rechtspersoon zoals een BV of NV dan vervalt dit meestal 70 jaar na eerste publicatie. Dit betekent dus dat veel klassiekers vrij van rechten zijn. zoals bijvoorbeeld de werken van shakepeare.
  • de auteursrechten op een werk kunnen zijn vervallen. Die op een vertaling of bewerking hoeven dat niet perse te zijn. zo kan het zijn dat hoewel je de werken van Shakespeare vrij mag gebruiken; je de nederlandse vertaling uit 1940 niet zomaar mag gebruiken. dat geldt ook voor plagiaat; een sonnet van shakespeare doen voorkomen als ware het je eigen werk is dus verboden en valt onder het persoonlijkheidsrecht. het sonnet is en blijft nu eenmaal geschreven door Shakespeare en daar heb jij geen rechten aan te ontlenen. je ziet dan ook altijd zeer gedetaileerd in de aftiteling van een film welke muziek er is gebruikt met dan ook nog wie het heeft geschreven, uitgevoerd en welke maatschappij de rechten heeft.
  • dit zelfde geldt voor beroemde muziekstukken. 'Don Giovanni' van Mozart is vrij te gebruiken.. maar de uitvoering van 'De Nederlandse oprera' uit de jaren 90 niet. de uitvoerende musici en DNO over het algemeen hebben rechten op hun uitvoering. Dit heet naburig recht.
  • auteursrecht ontstaat automatisch wanneer het werk wordt gemaakt. in tegenstelliing tot wat men vaak denkt, is het dus niet noodzakelijk om je werk te registreren, van een copyrightteken te voorzien of te deponeren. natuurlijk is het wel slim om op een of meer van deze wijzen omomstotelijk vast te leggen dat jij de maker bent van het werk en daarmee de auteursrechten bezit.
  • je kan niet overal auteursrechten over claimen. het werk moet zintuigelijk waarneembaar zijn. op een plan, intentie of idee kan dus geen auteursrecht rusten totdat het concreet waarneembaar is [bijvoorbeeld uitgewerkt is in een voorstel op papier].
  • auteursrechten op werken in de baas zijn tijd [in opdracht van de baas of niet] komen in principe aan de baas toe. dit wel op voorwaarde dat er een gezagsverhouding is, loon wordt uitgekeerd en het gemaake werk verband houdt met de normale werkzaamheden binnen de gezagsverhouding. als je bijvoorbeeld als aardrijkskunde docent voor een school werkt en je maakt in je pauzes een muziekstuk; dan blijven de auteursrechten bij jou.
  • bij in opdracht voor jou gemaakt werk door een ander bedrijf is het niet automatisch zo dat je ook het auteursrecht bezit. dit moet formeel worden overgedragen. neem dit dus op in het contract.
  • er zijn speciale instanties die zich bezig houden met het beheer van auteursrechten en naburige rechten. zo zijn er bijvoorbeeld: Buma/stenra, SENA, Burafo, Stichting beeldrecht en VIDEMA. voor een uitgebreid overzicht kan je de brochure 'auteursrecht en informatiemaatschappij: een kort overzicht' van ECP.nl downloaden. daarin bevindt zich een uitgebreid overzicht met wie wat in nederland vertegenwoordigd.
  • naast toestemming van de rechthebbende kan het dus ook slim zijn om toestemming van de maker te vragen als je het vermoeden hebt dat deze wel eens tegen het gebruik van zijn werk in de door jou gewenste context zou kunnen zijn.
  • het bedrijfsmatig gebruiken van rechtdragende werken is al snel illegaal. voor thuisgebruik wordt immers al een afdracht gedaan doormiddel van heffingen op de verkoop van blanco informatiedragers. als bedrijf kom je in aanmerking voor een ontheffing als je kan aantonen dat je deze dragers alleen gebruikt voor werk waar jij de rechten over hebt. dit kan je veel geld schelen op jaarbasis.
  • tenzij je zeker weet dat er geen rechten op een werk rusten [public domain], ga er dan altijd van uit dat een werk dat wel heeft. neem contact op met de [mogelijke] rechthebbende of een vertegenwoordiging daarvan en leg ze voor wat je er mee wilt doen. vaak hebben makers geen probleem met het niet commercieel gebruik van hun werk als je ze er credits voor geeft in een aftiteling, een vermelding van de bronnen of op een andere manier. dit ligt voor commercieel gebruik heel anders. het is niet meer dan logisch dat zodra jij gaat verdienen met hulp van hun werk, zij daar graag in mee willen delen. denk ook aan het portretrecht!
  • het gebruik van afbeeldingen van internet is in veel gevallen strijdig met de wet tenzij vooraf toestemming is gegeven door de maker. dit geldt ook in veel gevallen voor muziek. speciaal voor dit soort gebruik zijn er bibliotheken te koop met rechtenvrije muziek en stockmaterial. ook kan je op internet veel materiaal specifiek bekijken en bij gebruik aankopen ten einde te gebruiken in een film- danwel videoproductie.
  • zorg er voor dat iedereen die betrokken is bij een productie toestemming geeft voor het gebruik van alles waar diegenen mogelijk rechten op hebben. zet dat zwart op wit met een handtekening.

 

 

voor dit overzicht is overwegend gebruik gemaakt van de publicatie 'auteursrecht voor ondernemers' gemaakt door ECP.nl in opdracht van het ministerie van Economische Zaken door Bart Schermer. daarnaast is een aantal punten uit de praktijk toegevoegd en soms voorzien van een klein voorbeeld.

bovenstaande tekst kan worden gezien als het aanstippen van een paar punten uit de folder van ECP en in deze hoedanigheid zijn er geen rechten noch jegens ECP, noch jegens ons te ontlenen aan fouten of onjuistheden op deze pagina. wij proberen natuurlijk zo duidelijk mogelijk te zijn. als er echter onduidelijkheden of onjuistheden in de tekst staan; dan horen we dat graag zodat we deze kunnen aanpassen. voor een op uw productie toegespitst advies doet u er goed aan contact op te nemen met een op dit gebied gespecialiseerde jurist.

wil je informatie uit dit stuk gebruiken wees dan zo vriendelijke een linkje op te nemen naar deze pagina in plaats van copy-paste.

 

  Invite-AV - Advies over en verhuur van beamers, hd camera's en audio apparatuur.
   Phoenixstraat 56   2611 AM Delft   tel 06.17140481   fax 015.21127631   info@invite-av.nl